آقا سید نصیر علی کیا از سادات کیایی گیلان است که در سال‌های 769 تا 1000 ق در شرق گیلان فرمانروایی داشتند . بقعه متبرکه آقا سید نصیر علی کیای کویه سفلی در اواسط دوره قاجاریه و اواخر دوران سلطنت ناصرالدین شاه ساخته شده است .

 بنای فعلی بقعه با ساختمان اولیه آن تفاوت زیادی دارد .از مشخصات  بنای اولیه ، میتوان به مصالح سبک بومی مانند چوب ، سفال بام ، آجرهای چهارگوش قرمز رنگ و کاه گل اشاره کرد . بنای اولیه تقریبا" مربع شکل بوده ، ابعاد بقعه به طول 6متر و به عرض 8/5 متر بوده است . چهار درب در چهار جهت اصلی تعبیه شده بود . ضریحی به طول 95/1 و به عرض 25/1متر در داخل بقعه قرار دارد . سقف بقعه به صورت پنچ پشته ای ساخته شده و این عمل توسط چکش برگردان های زیبایی  انجام گرفته است . تعداد 25 ستون چوبی ، وظیفه نگهداری از سقف را به عهده دارند .در دیوارهای بقعه ، نقاشی های بسیار زیبایی وجود داشت .

 متاسفانه به دلیل عدم توجه کافی مسئولین وقت ، این بقعه در معرض آسیب جدی قرارگرفت تا این که توسط هیئت امنا مرمت گردید. بیشترین تعمیر مربوط به دیوارها، تعویض دربها و پنجره ها و سنگ کاری سطوح دیوارهای داخلی و خارجی بقعه است . با این که مرمت این بقعه با تلاش فراوان و زحمات بسیاری انجام شد و از فرو ریختگی بقعه جلوگیری به عمل آمد ، اما به علت عدم آگاهی کافی در خصوص تعمیر آثار باستانی  و امکانات ناکافی و از آن مهمتر عدم نظارت و توجه مسئولین وقت ، تمامی نقاشی های زیبای بقعه از بین رفت .

متاسفانه بنده نتوانستم عکسی از بقعه قدیمی پیدا کنم . امیدوارم با تلاش سایر عزیزان بتوانم تصویری از آن را بدست آورده ، در وبلاگ قرار دهم .

اما چرا در شمال کشور به ویژه گیلان این همه بقاع متبرکه وجود دارد؟

مورخان معتقدند که دیلمیان پس از فتح ایران به دست اعراب مسلمان و انقراض ساسانیان، تصمیم داشتند به نحوی استقلال ایران را به دست آورند. آنان در این راه سرسختی نشان می‌دادند و چون آل علی(ع) پس از روی کار آمدن خلفای اموی و عباسی همواره در حال مبارزه با خلفا و مورد ظلم و تعدّی آنها بودند، دیلمیان از راه پناه دادن به آنان می‌خواستند به هر طریق ممکن، خلفا را براندازند و مظلومان علوی را یاری دهند.... 

بقیه نوشتار در قسمت ادامه مطلب...


علویان از اوایل خلافت عباسیان که سخت در رنج و شکنجه بودند، به نقاط امن ایران به ویژه به مناطق کوهستانی دیلمان و گیلان پناهنده می‌شدند.این روند در زمان متوکل عباسی یعنی در قرن سوم هجری شدّت پیدا کرد و عده بسیاری از سادات، خود را به نقاط امن دیلمان رسانیدند.

مورخان معتقدند که دیلمیان پس از فتح ایران به دست اعراب مسلمان و انقراض ساسانیان، تصمیم داشتند به نحوی استقلال ایران را به دست آورند. آنان در این راه سرسختی نشان می‌دادند و چون آل علی(ع) پس از روی کار آمدن خلفای اموی و عباسی همواره در حال مبارزه با خلفا و مورد ظلم و تعدّی آنها بودند، دیلمیان از راه پناه دادن به آنان می‌خواستند به هر طریق ممکن، خلفا را براندازند و مظلومان علوی را یاری دهند.

از طرف دیگر، دیلمیان به دلیل موقعیت طبیعی قلمرو خود که دارای راه‌های صعب العبور و کوه‌های بلند و جنگل‌های انبوه بود و نیز با پایداری و استقامت و دلاوری مردان سلحشور خویش توانستند تا 250 سال بعد از حمله اعراب در برابر لشکریان مقتدر خلفای بغداد مقاومت و از ورود آنان به سرزمین خویش جلوگیری کنند. در این زمان سرزمین سرسبز گیلان و دیلمان، مأمن و پناهگاه علویان ستمدیده‌ای گردید که به سبب جور و ستم خلفای بغداد و کارگزاران آنها، مأوا و مسکن خود را رها ساخته و فرار کرده بودند. مهاجرت سادات علوی به نقاط امن دیلمان و طبرستان علت‌های مختلفی داشت؛ از جمله در این مناطق به جهت موقعیت جغرافیایی خاص خود، وقوع جنگ ، لشکرکشی و تصرف در آن از سوی خلفای جور امکان‌پذیر نبود و از طرفی هم مردم در انتخاب دین و مذهب در مناطق حکومت حاکمان محلی تا حدودی آزادی داشتند. از سویی دیگر، مردم دیلمان خصوصاً سرداران دیلمی که عباسیان را دشمن می‌داشتند، با پناه دادن سادات علوی، آنان را تحت حمایت خویش قرار می‌دادند و وسایل زندگی و معیشت آنان را فراهم می‌ساختند. پناهندگان و سادات جلیل‌القدر نیز بر اثر معاشرت با مردم دیلمان، آنها را تحت تأثیر قرار دادند و با تعالیم دین مبین اسلام آشنا ساختند.  سرانجام بسیاری از آنها جان خود را در مبارزه با ظالمان زمان خود از دست دادند

وجود زیارتگاه‌های متعدد در گیلان نشان می‌دهد که این سرزمین همواره مورد توجه امامزادگان و سادات علوی بوده است و مردم نوع‌دوست گیلان نیز آنها را حمایت و پشتیبانی می‌کردند . امروز نیز آرامگاه آنان مورد احترام و زیارتگاه مردم این سامان است.

منابع :

 



آقا سید نصیر علی کیا